• Posiedzenie Komisji w dniu 10 listopada 2005 roku
  Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą postanowiła zarekomendować Senatowi kandydaturę senatora Ryszarda Bendera na stanowisko przewodniczącego komisji. Pierwszemu w szóstej kadencji posiedzeniu komisji przewodniczył wicemarszałek Krzysztof Putra.
  W dyskusji kandydaturę senatora R. Bendera zgłosił senator Ludwik Zalewski.
  W głosowaniu tajnym, które przeprowadzili senatorowie: Roman Ludwiczuk, Andrzej Person, Czesław Ryszka i Piotr Zientarski, kandydaturę senatora R. Bendera przyjęto jednomyślnie, 22 głosami. Do zarekomendowania Izbie na posiedzeniu plenarnym zaaprobowanego kandydata wybrano senatora L. Zalewskiego.
  Uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 2005 r. w sprawie wyboru przewodniczących komisji senackich Art. 1. Senat Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 13 ust. 2 Regulaminu Senatu, wybrał - senatora Ryszarda Bendera na przewodniczącego Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą.
• Posiedzenie Komisji w dniu 8 grudnia 2005 roku
  rozpatrzenie wniosków o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą
• Posiedzenie Komisji w dniu 22 grudnia 2005 roku
  Na swym posiedzeniu Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą wysłuchała informacji na temat projektu ustawy budżetowej na rok 2006 w części 03 w zakresie rozdziału 75195: Pozostała działalność - Opieka nad Polonią i Polakami za Granicą. Informację przedstawił dyrektor Biura Polonijnego Kancelarii Senatu Artur Kozłowski.
  Następnie rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą:
  Na zakończenie posiedzenia Komisji wybrano czterech zastępców przewodniczącego komisji.
• Posiedzenie Komisji w dniu 5 stycznia 2006 roku
  Podczas wspólnego posiedzenia Komisji Spraw Zagranicznych oraz Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą przygotowano projekt uchwały w sprawie sytuacji Polaków na Białorusi.
  W projekcie stwierdzono m.in., że sytuacja Polaków na Białorusi powoduje zaniepokojenie i troskę Senatu, dążącego do respektowania i poszanowania praw polskiej mniejszości na Białorusi. Podkreślono, że Izba "udziela poparcia wszystkim działaniom rządu, a także niezależnym inicjatywom społecznym, zmierzającym do tego, aby Białoruś stała się państwem demokratycznym". "Władze polskie powinny przygotować plan długofalowych działań mających na celu wypracowanie dodatkowych i szerszych niż dotychczasowe form współpracy ze środowiskami polonijnymi na Białorusi" - napisano w projekcie zaakceptowanym przez połączone komisje.
  W projekcie zawarto stwierdzenie, że będzie prowadził "zdecydowane i konsekwentne działania na arenie międzynarodowej mające na celu uwrażliwienie instytucji euroatlantyckich i opinii publicznej na sytuację mniejszości polskiej na Białorusi w kontekście stałego ograniczania swobód obywatelskich w tym państwie". "W oparciu o konieczność przestrzegania praw człowieka powstała niepodległa, demokratyczna Polska, ponadto sami w okresie komunistycznej niewoli korzystaliśmy z pomocy demokratycznych krajów zachodu i jesteśmy zobowiązani do pomocy tym, którzy dziś pomocy oczekują i potrzebują" - napisano w projekcie uchwały.
  Ustalono, że w dalszych pracach nad projektem w sprawie sytuacji Polaków na Białorusi połączone komisje będzie reprezentować senator Stefan Niesiołowski.
• Posiedzenie Komisji w dniu 6 stycznia 2006 roku
  Podczas tego posiedzenia senatorowie zapoznali się z informacją Biura Polonijnego Kancelarii Senatu na temat procedur przyznawania środków finansowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą.
  Szczegółowej informacji na ten temat udzielił dyrektor biura Artur Kozłowski.
• Posiedzenie Komisji w dniu 28 stycznia 2006 roku
  Rozpatrzono ustawę budżetową na rok 2006 w części 03 dotyczącej Kancelarii Senatu, w zakresie rozdziału 75195 - Pozostała działalność (Opieka nad Polonią i Polakami za granicą).
  Projektowany budżet został omówiony przez przedstawicieli Kancelarii Senatu: dyrektor generalny Piotr Miszczuk oraz dyrektor Biura Polonijnego Artur Kozłowski.
  W przygotowanej dla Komisji Gospodarki Narodowej opinii, Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą zaproponowała przyjęcie ustawy budżetowej na rok 2006 w rozpatrywanej części bez poprawek.
  Ustalono, że opinię komisji na posiedzeniu Komisji Gospodarki Narodowej przedstawi senator Dorota Arciszewska-Mielewczyk.
  Na zakończenie posiedzenia Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą z inicjatywy senator Jadwigi Rudnickiej zapoznano się z informacją dotyczącą Polskiego Towarzystwa Radiowego "Radio Lwów". Informacje przedstawili przewodniczący Rady Nadzorczej Radia Katowice Zbigniew Macełko oraz redaktor Andrzej Kotulewski.
• Posiedzenie Komisji w dniu 14 lutego 2006 roku
  Wspólne posiedzenie Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą oraz Komisji Kultury i Środków Przekazu poświęcone zadaniom instytucji państwowych oraz organizacji pozarządowych w działaniach na rzecz oświaty dla Polonii i Polaków za granicą w roku 2006, ustanowionym uchwałą Senatu RP Rokiem Języka Polskiego.
  Podczas posiedzenia przewodnicząca Komisji Kultury i Środków Przekazu senator Krystyna Bochenek zapoznała senatorów z przygotowanym programem obchodów.
  Głos zabrał przewodniczący Rady Języka Polskiego prof. Andrzej Markowski, który omówił szczegółowo działania podejmowane przez radę na rzecz polszczyzny i nauczania języka polskiego.
  Ponadto o znaczeniu krzewienia polszczyzny wśród środowisk polonijnych i polskich za granicą wypowiadali się przewodniczący Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą senator Ryszard Bender, senatorowie Maria Pańczyk-Pozdziej, Jan Szafraniec, Kazimierz Wiatr, a także zaproszeni goście - prezes Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" prof. Andrzej Stelmachowski, posłanka Joanna Fabisiak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji i Nauki Stefan Jurga oraz prezes Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie" Władysław Bilut.
• Posiedzenie Komisji w dniu 1 marca 2006 roku
  Senatorowie zapoznali się z informacją Ministerstwa Spraw Zagranicznych na temat sytuacji Polaków na Białorusi. Informację przedstawił dyrektor Departamentu Konsularnego i Polonii w tym resorcie Tomasz Lis.
  Omówiono sytuację mniejszości polskiej na Białorusi oraz, w części zamkniętej, strategię działań Senatu w tej sprawie.
  Dyrektor T. Lis stwierdził, że w lutym br. presja białoruskich władz na niezależne struktury mniejszości polskiej nie zmalała. Trwało zawłaszczanie mienia i podporządkowywanie struktur organizacji polskich miejscowym władzom. Działacze legalnego Związku Polaków na Białorusi byli inwigilowani i wzywani na przesłuchania. Utrudniano im poruszanie się po kraju. Białoruskie media prowadziły nasiloną propagandę antypolską, oskarżano polskich dyplomatów o szpiegostwo, działalność antybiałoruską, podważanie ustroju. Oskarżano też polskie organizacje pozarządowe.
  Dalej poinformował dyrektor T. Lis, że 15 lutego br. władze zajęły Dom Polski w Witebsku, a 16 lutego w Mińsku odbyło się, z inspiracji białoruskich władz, zebranie założycielskie marionetkowego Stowarzyszenia Kulturalno-Oświatowego "Polonia". W tym czasie ZPB kierowany przez Andżelikę Borys kontynuował działalność. W lutym nadawanie na Białoruś rozpoczęły dwie niezależne stacje radiowe: radio "Racja" i Europejskie Radio dla Białorusi. Trwają intensywne prace nad rozszerzeniem na Białoruś nadawania programu piątego Polskiego Radia. Dyrektor T. Lis dodał, że 22 lutego br. Komisja Europejska zapowiedziała powołanie pełnomocnika ds. Białorusi.
  W swoim wystąpieniu dyrektor T. Lis podkreślił, że warunkiem skuteczności polskich działań na rzecz wspierania Polaków na Białorusi jest bardzo ścisła koordynacja działających w tej sprawie instytucji, najlepiej pod patronatem Senatu. Zdaniem przedstawiciela Ministerstwa Spraw Zagranicznych, jedną z kluczowych spraw jest utrzymanie polskiej oświaty na Białorusi.
  Według niego, szefowa ZPB A. Borys sugerowała, by senatorowie planujący wyjazdy na Białoruś i spotkania z mieszkającymi tam Polakami organizowali swe wizyty dopiero po zakończeniu kampanii przed wyborami prezydenckimi.
  Obecny na posiedzeniu Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą wicemarszałek Krzysztof Putra zwrócił uwagę, że ZPB działa w "głębokiej konspiracji", a jego członkowie uważają, iż takie wizyty ich zdemaskują. Ostrzegł też, że wspierające mniejszość polską na Białorusi instytucje muszą ustrzec się przed rozgrywkami prowadzonymi przez władze białoruskie, które próbują wciągnąć polskie środowiska w kontakty z popieranym przez reżim kręgiem działaczy ZPB, kierowanym przez Józefa Łucznika.
  Z kolei obecny na posiedzeniu komisji prezes Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" prof. Andrzej Stelmachowski przestrzegł przed utożsamianiem walki o prawa Polaków na Białorusi z opozycją polityczną wobec Łukaszenki. "Jednej rzeczy się boję - by walka o polskość nie była postrzegana jako część walki opozycyjnej z reżimem Łukaszenki. Na swój użytek powinniśmy to rozróżniać" - powiedział.
  Z tą oceną nie zgodził się marszałek Bogdan Borusewicz. To reżim Łukaszenki przedstawia ZPB i Andżelikę Borys jako część białoruskiej opozycji - ocenił. Jak poinformował marszałek, w ramach misji obserwacyjnej OBWE na wybory na Białorusi wyjedzie z Polski 40 obserwatorów, 10 miejsc przewidziano dla parlamentarzystów.
• Posiedzenie Komisji w dniu 7 marca 2006 roku
  Rozpatrzono i zaopiniowano następujące wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą:
  1. Wnioski o zlecenie zadań państwowych o charakterze programowym i przyznanie dotacji na ich wykonanie.
  2. Wnioski o zlecenie zadań państwowych o charakterze inwestycyjnym i przyznanie dotacji na ich wykonanie - część II.
  3. Wnioski o zlecenie zadań państwowych o charakterze programowym i przyznanie dotacji na ich wykonanie (posiedzenie Zespołu Finansów Polonijnych 3 marca br.)
• Posiedzenie Komisji w dniu 14 marca 2006 roku
  Rozpatrzono i zaopiniowano wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą:
  Omówiono planowane do wykonania w roku 2006 zadania państwowe o charakterze inwestycyjnym i wizytacje senatorskie zadań inwestycyjnych w I kwartale br.
  Przedyskutowano sytuację Radia Lwów. Radio miało koncesję na nadawanie 30% programów w języku polskim. Jak poinformowała wiceprzewodnicząca komisji senator Dorota Arciszewska-Mielewczyk, członków komisji zaniepokoił fakt, że Radio Lwów utraciło te 30%. Dodała, że była szansa na spokojną realizację zadania, które "było marzeniem komisji". W opinii senator, uzyskanie takiej koncesji od władz ukraińskich było niewątpliwie sukcesem. Jak stwierdziła senator, obecnie tę część działalności Radia Lwów ma przejąć stacja RMF FM, która chce zrezygnować z nadawania 30% programów po polsku i nadawać wyłącznie w języku ukraińskim. Senator D. Arciszewska-Mielewczyk dodała, że komisja przedkłada polską rację stanu "ponad komercyjne interesy Radia RMF".
  Uczestniczący w obradach komisji przedstawiciel Ministerstwa Spraw Zagranicznych Paweł Dobrowolski zapewnił, że MSZ podejmie działania, aby poprzeć Radio Lwów, tak by mogło ono zachować 30% audycji w języku polskim. Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą ma wystosować też pismo do MSZ w tej sprawie.
• Posiedzenie Komisji w dniu 28 marca 2006 roku
  Rozpatrzono wnioski o zlecenie zadań państwowych w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą. Opinię w tej sprawie przekazano Prezydium Senatu.
• Posiedzenie Komisji w dniu 18 kwietnia 2006 roku
  Senatorowie zapoznali się z informacją przedstawiciela kancelarii premiera na temat prac nad projektem ustawy Karta Polaka. Informację przedstawił doradca premiera ds. Polonii i Polaków za granicą, szef Grupy Problemowej "Karta Polaka" w ramach Zespołu Międzyresortowego ds. Polonii i Polaków za Granicą Michał Dworczyk. Jak poinformował, obecnie trwają konsultacje międzyresortowe, a także zapoznawanie się z podobnymi rozwiązaniami przyjętymi w innych krajach. Planuje się, że projekt Karty Polaka zostanie skierowany do Sejmu do końca czerwca br.
  Zapoznano się również z informacją Ministerstwa Spraw Zagranicznych w sprawie sytuacji polskojęzycznego radia we Lwowie. Informacje przedstawiła sekretarz stanu w tym resorcie Anna Fotyga, a także rzecznik prasowy ministerstwa, dyrektor Departamentu Systemu Informacji Paweł Dobrowolski.
  Przedstawiono szczegółową informację Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" na temat wniosku o zlecenie zadania państwowego pod nazwą "Promocja spraw polonijnych". Informację przedstawił prezes stowarzyszenia prof. Andrzej Stelamachowski.
  Rozpatrzono i zaopiniowano wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą.
• Posiedzenie Komisji w dniu 10 maja 2006 roku
  W pierwszym punkcie porządku dziennego posiedzenia senatorowie zapoznali się z informacją Fundacji "Semper Polonia" na temat głównych kierunków działalności tej organizacji. Informacje przedstawili prezes fundacji Marek Hauszyld, koordynator spraw programowych Maciej Obcowski oraz koordynator programów oświatowych Norbert Szczepański.
  Następnie wysłuchano informacji senatorów Bronisława Korfantego i Ryszarda Ciecierskiego na temat przeprowadzonej przez nich wizytacji zadań inwestycyjnych w Republice Czeskiej.
  Podczas posiedzenia Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą senatorowie spotkali się z przedstawicielami Federacji Organizacji Polskich na Ukrainie na czele z prezes Emilią Chmielową. Przedstawiciele federacji przedstawili najważniejsze problemy i potrzeby Polaków zamieszkałych na Ukrainie.
• Posiedzenie Komisji w dniu 22 maja 2006 roku
  Rozpatrzono i zaopiniowano wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą.
  Były to wnioski o zlecenie zadań państwowych o charakterze programowym i przyznanie dotacji na ich wykonanie oraz wnioski o zlecenie zadań państwowych o charakterze inwestycyjnym i przyznanie dotacji na ich wykonanie.
• Posiedzenie Komisji w dniu 20 czerwca 2006 roku
  Rozpatrzono wnioski o zlecenie zadań państwowych w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą.
  Senatorowie z Komisji Kultury i Środków Przekazu oraz Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą z okazji 15-lecia Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy (podpisanego w Bonn 17 czerwca 1991 r.) zapoznali się z informacją na temat nauczania języka polskiego w Niemczech oraz dostępu Polaków tam mieszkających do dóbr kultury.
  Informację na ten temat przedstawili senator Czesław Ryszka oraz przewodniczący Konwentu Organizacji Polskich w Niemczech prof. Piotr Małoszewski.
• Posiedzenie Komisji w dniu 4 lipca 2006 roku
  Podczas tego posiedzenia omówiono kwestię zwrotu ziemi Polakom mieszkającym w okręgu wileńskim. Chodzi o kilkanaście tysięcy spraw, które dotyczą reprywatyzacji gruntów należących kiedyś do Polaków.
  Obecny na posiedzeniu dyrektor Departamentu Konsularnego i Polonii w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Tomasz Lis powiedział, że władze litewskie utrzymują, iż reprywatyzacja na Litwie została zakończona w 90%. Tymczasem - jak zaznaczył - w wypadku Polaków wskaźnik ten jest znacznie niższy. W Wilnie wynosi jedynie 8%.
  Wiceprzewodnicząca Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą senator Dorota Arciszewska-Mielewczyk powiedziała, że procesów o reprywatyzację jest niewiele, gdyż mniejszości polskiej na Litwie po prostu nie stać na procesy.
  W posiedzeniu komisji uczestniczył także przedstawiciel Związku Prawników Polaków na Litwie Edward Juchniewicz.
  W ocenie senatorów, w tej sytuacji istnieje konieczność szybkiego rozwiązania problemu zwrotu ziemi Polakom na Litwie i w związku z tym należy wypracować odpowiednią koncepcję pomocy.
  Reprywatyzacja na Litwie, rozpoczęta na początku lat 90., początkowo miała być zakończona do roku 2000. Obecnie - jak powiedział dyrektor T. Lis - litewskie władze podają, że będzie to III kwartał 2007 roku. Na Litwie mieszka 325 tys. Polaków.
  W wyniku dyskusji Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą postanowiła zwrócić się do Prezydium Senatu z wnioskiem o opracowanie koncepcji pomocy prawnej dla Polaków na Litwie ubiegających się o zwrot nieruchomości zagarniętych po II wojnie światowej.
  
• Posiedzenie Komisji w dniu 18 lipca 2006 roku
  Podczas tego posiedzenia Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski polonijne o zlecenie zadań państwowych o charakterze programowym oraz inwestycyjnym i przyznanie dotacji na ich wykonanie.
• Posiedzenie Komisji w dniu 1 sierpnia 2006 roku
  Podczas tego posiedzenia Senatorowie z Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą zapoznali się z informacją Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie" na temat głównych kierunków działalności tej instytucji.
  Informację przedstawił prezes Wiesław Turzański. Jak stwierdził, głównym zadaniem Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie" jest wspieranie polskich mediów na Wschodzie.
  Poinformował, że obecnie w krajach na terenie byłego Związku Radzieckiego ukazuje się 48 polskich tytułów prasowych (dzienników, tygodników, miesięczników i kwartalników), a niektóre z nich - jak podkreślił - są wydawane na bardzo wysokim poziomie. Ponadto fundacja podjęła 18 inicjatyw radiowo-telewizyjnych, a także rozwija sieć internetową w środowiskach polonijnych na Wschodzie.
  Jak poinformował prezes W. Turzański, wiele próśb kierowanych ze środowisk polonijnych do fundacji dotyczy m.in. stworzenia portali elektronicznych, informujących o Polakach na Litwie i Ukrainie.
  Wśród innych kierunków działań, które fundacja pragnie realizować, są edukacja, zwłaszcza w zakresie nauczania języka polskiego, dokształcanie nauczycieli poprzez organizację kursów, rozwijanie działalności w sferze kultury oraz niesienie pomocy charytatywnej Polakom na Wschodzie, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, m.in. poprzez udzielanie zapomóg losowych i finansowanie skomplikowanych operacji medycznych. Ponadto Fundacja "Pomoc Polakom na Wschodzie pragnie nieść pomoc Polakom na Białorusi i wspierać wydawane tam trzy polskie tytuły prasowe oraz jedno radio lokalne w Lidzie.
  Jak poinformował prezes W. Turzański, w tym roku fundacja otrzymała od Senatu RP 5,5 mln zł na realizację tych zadań. Dodał, że 43% tych środków fundacja chce przeznaczyć na wsparcie i rozwój mediów elektronicznych, 25% - na rozwój kultury polskiej, 17% - na aktywność obywatelską oraz 15% na edukację.
  Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą przyjęła do wiadomości kierunki działań Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie" na najbliższy rok, przedstawione przez jej prezesa i zapewniła, że będzie wspierać te działania.
  Podczas posiedzenia komisja rozpatrzyła także i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą.
• Posiedzenie Komisji w dniu 3 sierpnia 2006 roku
  Podczas tego posiedzenia Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą pozytywnie zaopiniowała projekt budżetu Kancelarii Senatu w części dotyczącej opieki nad Polonią i Polakami za Granicą.
  Projekt przedstawiła minister Ewa Polkowska, szef Kancelarii Senatu. W posiedzeniu wzięli także udział zastępca szefa Kancelarii Senatu Romuald Łanczykowski oraz dyrektor Biura Polonijnego Artur Kozłowski.
• Posiedzenie Komisji w dniu 13 września 2006 roku
  Podczas posiedzenia Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą senatorowie zapoznali się z informacją Fundacji "Oświata Polska za Granicą" na temat głównych kierunków działalności tej instytucji. Informację przedstawiła Anna Michalska, członek zarządu fundacji.
  Fundacja "Oświata polska za granicą", działająca od 1991 r., zajmuje się bezpłatnym rozprowadzeniem prasy dla środowisk polskich na Wschodzie, zaopatrzeniem szkół w podręczniki i pomocy szkolne. Współpracuje z Kancelarią Senatu przy pomocy ośrodkom polskim za granicą, zaopatruje stowarzyszenia i ośrodki polonijne w: Armenii, Austrii, Australii, Belgii, Bułgarii, Białorusi, Chorwacji, Czechach, Egipcie, Francji, Grecji, Hiszpanii, Jugosławii, Kanadzie, Kazachstanie, Libanie, Libii, Litwie, Łotwie, Mołdowie, Niemczech, Rosji, RPA, Rumunii, Szwajcarii, na Ukrainie, we Włoszech i na Węgrzech.
  Senatorowie zapoznali się także z informacją Fundacji "Na rzecz pomocy dzieciom z Grodzieńszczyzny" na temat głównych kierunków działalności tej instytucji. Informacje przedstawiła Marina Sebastianowicz, koordynator programów.
  Fundacja "Na rzecz pomocy dzieciom Grodzieńszczyzny", działająca od 2001 roku, zajmuje się udzielaniem pomocy materialnej i niematerialnej dzieciom polskiego pochodzenia z Białorusi, zakupem i dystrybucją lektur szkolnych, podręczników oraz organizacją konferencji naukowych i popularno-naukowych poświęconych oświacie.
  Ponadto Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą wysłuchała informacji Stowarzyszenia "Proakademia" na temat głównych kierunków działalności tej instytucji. Informację przedstawiła Ewa Kochańska, prezes zarządu fundacji.
  Stowarzyszenie "Proakademia", działające od 10 lat, zajmuje się wspieraniem przedsiębiorczości polonijnej na Wschodzie.
  Po zapoznaniu się z przedstawionymi informacjami Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą pozytywnie oceniła działalność Fundacji "Oświata polska za granicą", Fundacji "Na rzecz pomocy dzieciom Grodzieńszczyzny" oraz Stowarzyszenia "Proakademia".
  Podczas posiedzenia Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą rozpatrzono także i zaopiniowano wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą.
  Zespół Finansów Polonijnych zarekomendował Prezydium Senatu odrzucenie 5 wniosków i uchylenie trzech uchwał prezydium z 20 lipca br. zgodnie z prośbą Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie" - komisja przychyliła się do opinii zespołu
• Posiedzenie Komisji w dniu 26 września 2006 roku
  Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą na posiedzeniu wyjazdowym w Domu Polonii w Pułtusku zapoznała się z informacją Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" na temat głównych kierunków działalności tej organizacji.
  Ogólną informację na temat działalności stowarzyszenia przedstawił prezes Andrzej Stelmachowski. Następnie Maria Piotrowicz, sekretarz Zarządu Krajowego, zaprezentowała strukturę oddziałów i Domów Polonii Stowarzyszenia "Wspólnota Polska", a także omówiła kwestie związane z nauczaniem języka polskiego. Działania stowarzyszenia w zakresie wspierania kultury i sportu polonijnego przedstawił członek Zarządu Krajowego Mariusz Grudzień.
  Prof. Ryszard Brykowski omówił działalność Ośrodka do spraw Polskiego Dziedzictwa Kulturowego poza Granicami Kraju, afiliowanego przy Stowarzyszeniu "Wspólnota Polska".
  Biuletyn wydawany przez "Wspólnotę Polską" przedstawił Andrzej Chodkiewicz, dyrektor Biura Zarządu Krajowego.
  Kazimierz Jurczak, skarbnik stowarzyszenia, przedstawił syntetyczną informację na temat finansów "Wspólnoty Polskiej".
• Posiedzenie Komisji w dniu 17 października 2006 roku
  Podczas posiedzenia Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą zaakceptowano projekt inicjatywy ustawodawczej dotyczącej ustawy o opiece Senatu nad Polonią i Polakami za granicą. Proponowana ustawa zmienia ustawę z 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej i ustawę z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych.
  Jak stwierdzono w uzasadnieniu przyjętego projektu, szczególne zainteresowanie Senatu sprawami Polonii i Polaków za granicą oraz udzielanie pomocy finansowej w tym zakresie stanowi jedną z charakterystycznych cech działalności drugiej izby polskiego parlamentu. Ustawa o opiece Senatu nad Polonią i Polakami za granicą ma na celu uregulowanie tej działalności z uwzględnieniem dotychczasowej praktyki, doświadczeń i dorobku Senatu w budowaniu więzi między krajem a Polonią i Polakami w świecie.
  Na podkreślenie zasługuje fakt, że odrodzony w 1989 r. Senat powrócił do historycznej tradycji z okresu międzywojennego i ponownie objął opieką środowiska polonijne i polskie poza granicami.
  Dotychczasowe działania Senatu skupione są przede wszystkim na pomocy Polakom zamieszkałym w krajach położonych za wschodnią granicą w zachowaniu poczucia tożsamości narodowej, przy jednoczesnej dbałości o wzrost prestiżu polskiej grupy etnicznej w krajach ich osiedlenia. Działania te dotyczą dziedziny oświatowej, w szczególności upowszechnienia języka polskiego i wiedzy, kultywowania polskiej tradycji i obyczaju, ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego, organizacji wypoczynku letniego dzieci i młodzieży pochodzenia polskiego, udziału w kursach i szkoleniach zawodowych oraz w imprezach sportowych i turystycznych.
  W uzasadnieniu przyjętego projektu przypomniano, że działalność Senatu w omawianym zakresie nie została dotychczas uregulowana w przepisach powszechnie obowiązującego prawa, nie licząc wzmianki w art. 3 ust. 5 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Od 1990 r. w ustawach budżetowych w części dotyczącej wydatków Kancelarii Senatu umieszczane są środki przeznaczone na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą. Środki te są wykorzystywane w trybie zlecania zadań organizacjom pozarządowym i przyznawania dotacji celowych na ich wykonanie na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych oraz uregulowań legislacji wewnętrznej.
  Zdaniem wnioskodawców, podjęcie inicjatywy ustawodawczej jest w pełni uzasadnione, biorąc pod uwagę, iż podstawą prawną wydatkowania określonych środków z budżetu państwa nie może być wyłącznie ich coroczne wyodrębnianie w ustawie budżetowej w ramach budżetu Kancelarii Senatu ze wskazaniem, że mają być przeznaczone na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą. Konieczne jest wprowadzenie wyraźnych normatywnych podstaw podejmowania przez Senat aktywności w tym zakresie. Uregulowanie w projekcie ustawy różnych aspektów finansowania zadań związanych z opieką nad Polonią i Polakami za granicą będzie ponadto spełnieniem wymogu płynącego z art. 216 ust. 1 konstytucji, zgodnie z którym środki finansowe na cele publiczne są gromadzone i wydatkowane w sposób określony w ustawie. Wykonywanie zadań związanych ze wspieraniem Polonii koresponduje z wyrażoną w art. 6 ust. 2 konstytucji zasadą udzielania przez Rzeczpospolitą Polską pomocy Polakom zamieszkałym za granicą w zachowaniu ich związków z narodowym dziedzictwem kulturalnym.
  Odnosząc się do celowości ustawowej regulacji przedmiotowej materii w uzasadnieniu projektu zauważono, że dotychczasowa praktyka funkcjonuje bez większych zastrzeżeń. Jednak, w opinii wnioskodawców, jednoznaczne i konsekwentnie działania prowadzone wobec Polaków zamieszkałych za granicą nie mogą być uzależnione od zmiennych zapatrywań politycznych. Przyjęcie projektowanej ustawy ustabilizuje stan prawny i będzie działać stymulująco na siły polityczne, obligując je do przestrzegania zasad zawartych w ustawie.
  Skutkiem uchwalenia ustawy będzie kompleksowa regulacja procedury zlecania zadań Senatu w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą organizacjom pozarządowym i przyznawania dotacji na ich wykonywanie. Oprócz uporządkowania systemu prawa ustawa przyczyni się do optymalizacji działania organów władzy publicznej na rzecz koordynacji i racjonalnego rozdziału środków budżetowych przeznaczonych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą.
  W projekcie zachowano funkcjonujący dotychczas, na podstawie uchwały nr 27 Prezydium Senatu z 23 grudnia 2005 r., trójstopniowy system rozpatrywania wniosków o zlecenie zadań w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za Granicą:
  • wstępnej oceny wniosku będzie dokonywał szef Kancelarii Senatu zgodnie z zasadami sformułowanymi w art. 13 i 14 projektu; w wypadku wniosku składanego przez organizację zagraniczną w tej wstępnej fazie będzie uczestniczył także konsul właściwy dla siedziby organizacji, którego obowiązkiem będzie przesłanie wniosku szefowi Kancelarii wraz z opinią w zakresie celowości zlecenia zadania (art. 24);
  • drugim etapem będzie rozpatrzenie wniosku przez właściwą komisję senacką w celu wydania opinii dla Prezydium Senatu (art. 15);
  • w następnej kolejności wniosek będzie przedmiotem obrad Prezydium Senatu, które będzie podejmowało decyzję w przedmiocie zlecenia zadania i wysokości udzielonej dotacji (art. 16); na podstawie uchwały prezydium szef Kancelarii będzie zawierał z organizacją pozarządową umowę w sprawie zlecenia zadania (art. 18).
  Ustawa szczegółowo reguluje kwestie kontroli wykorzystania dotacji udzielonych na wykonanie zleconych zadań, do sprawowania której zobowiązuje przepis art. 153 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Celem kontroli przeprowadzanej przez Kancelarię Senatu będzie sprawdzenie prawidłowości wykorzystania otrzymanej dotacji pod względem zgodności z przeznaczeniem oraz stosunku pomiędzy wysokością wykorzystanej dotacji a stopniem wykonania zadania przewidzianego do finansowania dotacją, prawidłowości i terminowości realizacji zleconego zadania oraz wykonania innych obowiązków wynikających z umowy.
  Nowością w stosunku do obecnej praktyki jest umożliwienie w projekcie zlecania przez Prezydium Senatu zadań "polonijnych" zagranicznym organizacjom zrzeszającym mniejszość polską, zarejestrowanym zgodnie z przepisami prawa obcego. Obecnie zadania w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą są zlecane wyłącznie organizacjom pozarządowym (tj. podmiotom utworzonym na podstawie prawa polskiego). Umożliwienie ich zlecania także zagranicznym organizacjom zagranicznym - poprzez bezpośredni kontakt dysponenta środków publicznych z faktycznym wykonawcą zadania - przyczyni się do bardziej efektywnego, celowego i oszczędnego dokonywania wydatków z budżetu państwa. Projekt przewiduje, że organizacji zagranicznej będzie można zlecić wyłącznie zadanie o charakterze programowym (niemające charakteru inwestycyjnego), a w składaniu przez organizację zagraniczną wniosku o zlecenie zadania będzie pośredniczył konsul (stąd niezbędna zmiana ustawy o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej). W myśl projektu, dotacja przyznana organizacji zagranicznej nie będzie mogła obejmować kosztów niezbędnych do poniesienia w celu prawidłowej realizacji zadania.
  W zakresie nowelizacji ustawy o finansach publicznych projekt zmierza do wyłączenia stosowania jednej z zasad gospodarki finansowej obowiązującej w toku wykonywania budżetu państwa, w myśl której zlecanie zadań powinno następować na zasadzie wyboru najkorzystniejszej oferty - w odniesieniu do zlecania zadań w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą. Wspomniana zasada wyboru najkorzystniejszej oferty nie jest stosowana przy zlecaniu tego rodzaju zadań. Szczególny tryb ich zlecania opiera się bowiem na inicjatywie organizacji pozarządowych, będącej rezultatem postulatów środowisk polonijnych, a nie na ogłaszaniu konkursu ofert. Odmienność tę respektuje wspomniany art. 3 ust. 5 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
  Projekt ustawy nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa, nie licząc nieznacznych skutków finansowych, które być może będą związane z dodatkowymi obowiązkami nałożonymi na konsulów.
  Przedmiot projektowanej ustawy pozostaje poza obszarem regulacji prawa Unii Europejskiej.
  Na przedstawiciela wnioskodawcy - Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą wybrano senatora Piotra Zientarskiego.
  W drugim punkcie porządku dziennego posiedzenia Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą zapoznała się ze stanem prac nad projektem pakietu ustaw polonijnych.
  Prace nad projektami ustaw: o ustalaniu polskiego pochodzenia oraz o Karcie Polaka, o obywatelstwie polskim, o zmianie ustawy - Ordynacja wyborcza do Sejmu RP oraz o zmianie ustawy o wyborze prezydenta omówił sekretarz Zespołu Międzyresortowego ds. Polonii i Polaków za Granicą Michał Dworczyk.
  Na zakończenie posiedzenia Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych o charakterze programowym oraz inwestycyjnym na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą i przyznanie dotacji na ich wykonanie.
• Posiedzenie Komisji w dniu 7 listopada 2006 roku
  W siedzibie Polskiego Komitetu Olimpijskiego w Warszawie odbyło się posiedzenie wyjazdowe Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą.
  Podczas posiedzenia omówiono sytuację i perspektywy rozwoju sportu w środowisku Polonii i Polaków za granicą. Senatorowie wysłuchali informacji na ten temat, które przedstawili senator Andrzej Person oraz członek PKOl, a także Stowarzyszenia "Wspólnota Polska", Andrzej Rybczyński.
• Posiedzenie Komisji w dniu 8 listopada 2006 roku
  W dniu tym odbyło się wspólne posiedzenie Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą oraz Komisji Spraw Zagranicznych, podczas którego omówiono sprawę utworzenia konsulatu polskiego w Winnicy, na Ukrainie.
  Sprawę przedstawiła i omówiła senator Jadwiga Rudnicka, która na 16. posiedzeniu Senatu zwróciła się do ministra spraw zagranicznych z wnioskiem o podjęcie działań zmierzających do utworzenia konsulatu polskiego z siedzibą w Winnicy, na Ukrainie, z okręgiem konsularnym obejmującym obwody: żytomierski, winnicki oraz chmielnicki. W opinii senator, utworzenie placówki konsularnej w Winnicy znacznie polepszyłoby dostęp naszych rodaków na Ukrainie do polskich placówek konsularnych. Historycznie i obecnie największa liczba Polaków na Ukrainie zamieszkuje ten właśnie obszar. Pod względem obsługi konsularnej jest on podzielony między trzy okręgi konsularne: lwowski (obwód chmielnicki), łucki (obwód żytomierski) oraz kijowski (obwód winnicki). Niestety, siedziby właściwych terytorialnie konsulatów znajdują się w znacznej odległości od mieszkańców.
  W odpowiedzi udzielonej senator J. Rudnickiej sekretarz stanu w MSZ Paweł Kowal poinformował, że polska sieć konsularna na Ukrainie została w ostatnich latach znacznie rozbudowana i obecnie jest tam 5 konsulatów, co zapewnia mniejszości polskiej łatwiejszy kontakt z polskim przedstawicielstwem. Jak stwierdził wiceminister, analiza funkcjonowania tych urzędów wykazuje, że ich liczba i rozmieszczenie umożliwiają obecnie prawidłowe załatwianie spraw obywateli polskich na Ukrainie, a także sprawne wydawanie polskich wiz obywatelom ukraińskim. Ponadto na otwarcie konsulatu w Winnicy nie zezwalają skromne możliwości finansowe resortu, zmuszające do dokonywania ciągłych wyborów. Jednocześnie wiceminister P. Kowal zapewnił, że propozycja utworzenia konsulatu w Winnicy będzie rozważona ponownie, gdy pozwoli na to sytuacja finansowa.
  W wyniku dyskusji Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą oraz Komisja Spraw Zagranicznych postanowiły podjąć uchwałę w sprawie utworzenia Konsulatu Rzeczypospolitej Polskiej w Winnicy, na Ukrainie. W przyjętej uchwale napisano:
  "Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz Komisja Spraw Zagranicznych Senatu Rzeczypospolitej Polskiej popierają postulat powołania Konsulatu Rzeczypospolitej Polskiej w Winnicy na Ukrainie w 2007 r.
  Utworzenie polskiej placówki dyplomatycznej z siedzibą w Winnicy, z okręgiem obejmującym obwody: żytomierski, winnicki oraz chmielnicki mogłoby rozwiązać problem społeczności polskiej zamieszkującej te tereny, skracając dystans do polskiej placówki konsularnej.
  Komisje zwracają uwagę na fakt, że historycznie i obecnie największa liczba Polaków na Ukrainie zamieszkuje ten właśnie obszar.
  Członkowie społeczności polskiej są w nienajlepszej sytuacji materialnej i nie stać ich na podróż, umożliwiającą załatwienie niezbędnych spraw konsularnych.
  Obecnie ww. obwody znajdują się w jurysdykcji trzech konsulatów: we Lwowie, w Łucku oraz w Kijowie.
  Biorąc powyższe pod uwagę, komisje pragną podkreślić, że utworzenie polskiej placówki konsularnej w Winnicy, w sposób istotny polepszyłoby sytuację naszych rodaków na Ukrainie".
• Posiedzenie Komisji w dniu 9 listopada 2006 roku
  Na swym posiedzeniu Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych o charakterze inwestycyjnym i programowym na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą i przyznanie dotacji na ich wykonanie.
  Komisja postanowiła zgodzić się z opinią Zespołu Finansów Polonijnych, akceptując wszystkie zmiany merytoryczne i finansowe w umowach ze Stowarzyszeniem "Wspólnota Polska" i postanawiając takie rozwiązanie zarekomendować Prezydium Senatu.
• Posiedzenie Komisji w dniu 21 listopada 2006 roku
  Podczas wspólnego posiedzenia Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą oraz Komisji Ustawodawczej przystąpiono do pierwszego czytania, zgłoszonego przez Komisję Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą, projektu ustawy o opiece Senatu nad Polonią i Polakami za granicą.
  W imieniu wnioskodawców projekt przedstawił senator Piotr Zientarski.
  W uzasadnieniu projektu przypomniano, że szczególne zainteresowanie Senatu sprawami Polonii i Polaków za granicą oraz udzielanie pomocy finansowej w tym zakresie stanowi jedną z charakterystycznych cech działalności drugiej izby polskiego parlamentu. Ustawa o opiece Senatu nad Polonią i Polakami za granicą ma na celu uregulowanie tej działalności z uwzględnieniem dotychczasowej praktyki, doświadczeń i dorobku Senatu w budowaniu więzi między krajem a Polonią i Polakami w świecie.
  Dotychczasowe działania Senatu skupione były przede wszystkim na pomocy Polakom zamieszkałym w krajach położonych za wschodnią granicą w zachowaniu poczucia tożsamości narodowej, przy jednoczesnej dbałości o wzrost prestiżu polskiej grupy etnicznej w krajach ich osiedlenia. Działania te dotyczą dziedziny oświatowej, w szczególności upowszechnienia języka polskiego i wiedzy, kultywowania polskiej tradycji i obyczaju, ochrony polskiego dziedzictwa kulturowego, organizacji wypoczynku letniego dzieci i młodzieży pochodzenia polskiego, udziału w kursach i szkoleniach zawodowych oraz w imprezach sportowych i turystycznych.
  Działalność Senatu w omawianym zakresie nie została dotychczas uregulowana w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, nie licząc wzmianki w art. 3 ust. 5 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Od 1990 r. w ustawach budżetowych w części dotyczącej wydatków Kancelarii Senatu umieszczane są środki przeznaczone na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą. Środki te są wykorzystywane w trybie zlecania zadań organizacjom pozarządowym i przyznawania dotacji celowych na ich wykonanie w oparciu o przepisy ustawy o finansach publicznych oraz uregulowania legislacji wewnętrznej.
  Jak stwierdzono w uzasadnieniu, podjęcie stosownej inicjatywy ustawodawczej jest w pełni uzasadnione biorąc pod uwagę, iż podstawą prawną wydatkowania określonych środków z budżetu państwa nie może być wyłącznie ich coroczne wyodrębnianie w ustawie budżetowej w ramach budżetu Kancelarii Senatu ze wskazaniem, że mają być przeznaczone na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą. Zdaniem wnioskodawców, konieczne jest wprowadzenie wyraźnych normatywnych podstaw podejmowania przez Senat aktywności w tym zakresie. Uregulowanie w projekcie ustawy różnych aspektów finansowania zadań związanych z opieką nad Polonią i Polakami za granicą będzie ponadto spełnieniem wymogu płynącego z art. 216 ust. 1 konstytucji, zgodnie z którym środki finansowe na cele publiczne są gromadzone i wydatkowane w sposób określony w ustawie. Wykonywanie zadań związanych ze wspieraniem Polonii koresponduje także z wyrażoną w art. 6 ust. 2 konstytucji zasadą udzielania przez Rzeczpospolitą Polską pomocy Polakom zamieszkałym za granicą w zachowaniu ich związków z narodowym dziedzictwem kulturalnym.
  Co do celowości ustawowej regulacji przedmiotowej materii - wprawdzie dotychczasowa praktyka funkcjonuje bez większych zastrzeżeń, jednak, zdaniem wnioskodawców, jednoznaczne i konsekwentnie działania prowadzone wobec Polaków zamieszkałych za granicą nie mogą być uzależnione od zmiennych zapatrywań politycznych. Przyjęcie projektowanej ustawy ustabilizuje stan prawny i będzie działać stymulująco na siły polityczne, obligując je do przestrzegania zawartych w ustawie zasad.
  Jak stwierdzono w uzasadnieniu projektu, skutkiem uchwalenia ustawy będzie kompleksowa regulacja procedury zlecania zadań Senatu w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą organizacjom pozarządowym i przyznawania dotacji na ich wykonywanie. Oprócz uporządkowania systemu prawa ustawa przyczyni się do optymalizacji działania organów władzy publicznej na rzecz koordynacji i racjonalnego rozdziału środków budżetowych przeznaczonych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą.
  W projekcie zachowano funkcjonujący dotychczas, na podstawie uchwały nr 27 Prezydium Senatu z 23 grudnia 2005 r., trójstopniowy system rozpatrywania wniosków o zlecenie zadań w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za Granicą:
  • wstępnej oceny wniosku będzie dokonywał szef Kancelarii Senatu zgodnie z zasadami sformułowanymi w art. 13 i 14 projektu; w wypadku wniosku składanego przez organizację zagraniczną w tej wstępnej fazie będzie uczestniczył także konsul właściwy dla siedziby organizacji, którego obowiązkiem będzie przesłanie wniosku szefowi Kancelarii wraz z opinią w zakresie celowości zlecenia zadania (art. 24);
  • drugim etapem będzie rozpatrzenie wniosku przez właściwą komisję senacką w celu wydania opinii dla Prezydium Senatu (art. 15);
  • w następnej kolejności wniosek będzie przedmiotem obrad Prezydium Senatu, które będzie podejmowało decyzję w przedmiocie zlecenia zadania i wysokości udzielonej dotacji (art. 16); na podstawie uchwały prezydium szef kancelarii będzie zawierał z organizacją pozarządową umowę w sprawie zlecenia zadania (art. 18).
  Ustawa szczegółowo reguluje kwestie kontroli wykorzystania dotacji udzielonych na wykonanie zleconych zadań, do sprawowania której zobowiązuje przepis art. 153 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Celem kontroli przeprowadzanej przez Kancelarię Senatu będzie sprawdzenie prawidłowości wykorzystania otrzymanej dotacji pod względem zgodności z przeznaczeniem oraz stosunku pomiędzy wysokością wykorzystanej dotacji a stopniem wykonania zadania przewidzianego do finansowania dotacją, prawidłowości i terminowości realizacji zleconego zadania oraz wykonania innych obowiązków wynikających z umowy.
  Nowością w stosunku do obecnej praktyki jest umożliwienie w projekcie zlecania przez Prezydium Senatu zadań "polonijnych" zagranicznym organizacjom zrzeszającym mniejszość polską, zarejestrowanym zgodnie z przepisami prawa obcego. Obecnie zadania w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą są zlecane wyłącznie organizacjom pozarządowym (tj. podmiotom utworzonym na podstawie prawa polskiego). Umożliwienie ich zlecania także organizacjom zagranicznym - poprzez bezpośredni kontakt dysponenta środków publicznych z faktycznym wykonawcą zadania - przyczyni się, w opinii wnioskodawców, do bardziej efektywnego, celowego i oszczędnego dokonywania wydatków z budżetu państwa. Projekt przewiduje, iż organizacji zagranicznej będzie można zlecić wyłącznie zadanie o charakterze programowym (nie mające charakteru inwestycyjnego), a w składaniu przez organizację zagraniczną wniosku o zlecenie zadania będzie pośredniczył konsul (stąd niezbędna zmiana ustawy o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej). W myśl projektu dotacja przyznana organizacji zagranicznej nie będzie mogła obejmować kosztów niezbędnych do poniesienia w celu prawidłowej realizacji zadania.
  W zakresie nowelizacji ustawy o finansach publicznych projekt zmierza do wyłączenia stosowania jednej z zasad gospodarki finansowej obowiązującej w toku wykonywania budżetu państwa, w myśl której zlecanie zadań powinno następować na zasadzie wyboru najkorzystniejszej oferty - w odniesieniu do zlecania zadań w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą. Wspomniana zasada wyboru najkorzystniejszej oferty nie jest adekwatna do zlecania tego rodzaju zadań. Szczególny tryb ich zlecania opiera się bowiem na inicjatywie organizacji pozarządowych będącej rezultatem postulatów środowisk polonijnych, a nie na ogłaszaniu konkursu ofert. Odmienność tę respektuje wspomniany art. 3 ust. 5 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
  Projekt ustawy nie pociąga za sobą obciążenia budżetu państwa, nie licząc nieznacznych skutków finansowych, które być może będą związane z dodatkowymi obowiązkami nałożonymi na konsulów. Przedmiot projektowanej ustawy pozostaje poza obszarem regulacji prawa Unii Europejskiej.
  Podczas posiedzenia doradca premiera ds. Polonii i Polaków Michał Dworczyk poinformował, że w 2006 roku na rzecz Polonii wyasygnowano około 135 mln zł, ale środki te są rozproszone między Senat, 7 ministerstw i Kancelarię Prezydenta. Jak stwierdził, nie jest to skoordynowane i środki wydawane są mało efektywnie. Poinformował ponadto, że 12 grudnia zostanie opublikowany raport opisujący politykę państwa wobec Polonii i Polaków za granicą.
  Senator P. Zientarski podkreślał, że udzielanie pomocy Polakom zamieszkałym za granicą ma rangę konstytucyjną (jest zapisane w art. 6 konstytucji), stąd - jak mówił - konieczność specjalnej ustawy, która regulowałaby wydatkowanie pieniędzy na ten cel.
  W dyskusji propozycje poprawek zgłosili m.in. senatorowie Jerzy Szymura i Piotr Zientarski. Zaproponowano m.in., aby do projektu wprowadzić zapisy dotyczące uprawnień Polaków mieszkających za granicą.
  Na zakończenie posiedzenia połączone komisje postanowiły kontynuować pierwsze czytanie projektu ustawy o opiece Senatu nad Polonią i Polakami za granicą 22 listopada br.
• Posiedzenie Komisji w dniu 22 listopada 2006 roku
  Podczas wspólnego posiedzenia Komisji Ustawodawczej oraz Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą kontynuowano pierwsze czytanie projektu ustawy o opiece Senatu nad Polonią i Polakami za granicą. Pierwsze posiedzenie w tej sprawie odbyło się 21 listopada br.
  Senatorowie przegłosowali poprawki zgłoszone podczas pierwszego posiedzenia w tej sprawie, które odbyło się 21 listopada br. W kolejnych głosowaniach wprowadzono zmiany do przedstawionego przez Komisję Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą projektu, a następnie wniesiono o przyjęcie przez Senat jednolitego projektu ustawy oraz projektu uchwały w sprawie wniesienia do Sejmu tego projektu ustawy. Ustalono, że sprawozdanie w tej sprawie podczas drugiego czytania projektu przedstawi senator Piotr Zientarski.
• Posiedzenie Komisji w dniu 12 grudnia 2006 roku
  Podczas tego posiedzenia został zaprezentowany projekt raportu "Polityka państwa polskiego wobec Polonii i Polaków za granicą". Projekt został przygotowany przez Międzyresortowy Zespół ds. Polonii i Polaków za Granicą, a przedstawił go sekretarz zespołu, doradca prezesa Rady Ministrów Michał Dworczyk.
  W drugiej części posiedzenia Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą. Były to wnioski o charakterze programowym i inwestycyjnym.
• Posiedzenie Komisji w dniu 19 grudnia 2006 roku
  Było to wspólne posiedzenie Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą oraz Komisji Ustawodawczej, podczas którego rozpatrzono wnioski zgłoszone podczas 23. posiedzenia Senatu, 14 grudnia br., w drugim czytaniu projektu ustawy o opiece Senatu nad Polonią i Polakami za granicą.
  Komisje poparły 5 spośród zgłoszonych wniosków i wniosły o ich przyjęcie przez Izbę wraz z jednolitym projektem ustawy o opiece Senatu nad Polonią i Polakami za granicą oraz projektem uchwały w sprawie wniesienia do Sejmu tego projektu ustawy.
  Do przedstawienia podczas trzeciego czytania dodatkowego sprawozdania połączonych komisji w tej sprawie upoważniono senatora Piotra Zientarskiego.
• Posiedzenie Komisji w dniu 19 grudnia 2006 roku
  Na tym posiedzeniu Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą, senatorowie zapoznali się z informacją zastępcy szefa Kancelarii Senatu Romualda Łanczkowskiego na temat dokumentu "Założenia do koncepcji współpracy Senatu RP z Polonią i Polakami za granicą".
  Przedstawione w dokumencie dane zostały opracowane jako pomoc dla organów Senatu przy wypracowaniu nowej koncepcji współpracy z Polonią i Polakami na świecie na rok 2007 i lata następne z uwzględnieniem warunków ich krajów osiedlenia, szczególnych cech diaspory (Polonia, emigracja i Polacy poza granicami, zwłaszcza na Wschodzie) oraz potrzeb tych środowisk, sygnalizowanych korespondencyjnie i przy okazji wizyt zagranicznych przedstawicieli Senatu.
  Na rok 2007 na zadania polonijne kancelaria zaplanowała środki finansowe w wysokości 75 000 tys. zł, co w porównaniu z 2006 r. stanowi wzrost o 46,2%. Zaproponowane zwiększenie wydatków na zadania programowe i inwestycyjne wynika z uzasadnionych potrzeb środowisk polonijnych i polskich na świecie. Szacując wydatki nad opiekę nad Polonią i Polakami za Granicą, uwzględniono wysokość zapotrzebowania zgłaszanego przez organizacje pozarządowe na dotacje celowe. Ma to na celu zapewnienie pomocy finansowej jak największej liczbie środowisk i zaspokojenie ciągle rosnących potrzeb polskiej diaspory.
• Posiedzenie Komisji w dniu 3 stycznia 2007 roku
  Podczas posiedzenia rozpatrzono, na podstawie art. 73 ust. 2 Regulaminu Senatu, ustawę budżetową na rok 2007 w części 03, dotyczącej Kancelarii Senatu, w zakresie rozdziału 75195 - Pozostała działalność (Opieka nad Polonią i Polakami za granicą).
  W wyniku głosowania komisja proponuje przyjęcie ustawy w rozpatrywanej części bez poprawek. Opinię w tej sprawie przekazano Komisji Gospodarki Narodowej. Ustalono, że opinię komisji na posiedzeniu Komisji Gospodarki Narodowej przedstawi senator Bronisław Korfanty.
• Posiedzenie Komisji w dniu 23 stycznia 2007 roku
  Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą rozpatrzyła projekt uchwały Prezydium Senatu w sprawie określenia kierunków działania oraz priorytetów finansowania zadań zleconych w zakresie opieki nad Polonią i Polakami za granicą w 2007 roku.
  W posiedzeniu komisji wzięli udział zaproszeni goście: prezes Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" Andrzej Stelmachowski, prezes Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie" Wiesław Turzański, prezes Zarządu Fundacji "Semper Polonia" Marek Hauszyld, dyrektor Departamentu Konsularnego i Polonii w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Andrzej Jasionowski. Wspieranie działań służących poszanowaniu praw polskiej mniejszości na Białorusi, pomoc dla oświaty polonijnej a także wspomaganie wypoczynku w kraju dzieci i młodzieży polskiego pochodzenia - to priorytety w działaniach Senatu dotyczących opieki nad Polakami za granicą planowane na rok 2007. W projekcie budżetu na bieżący rok na pomoc Senatu dla Polonii zarezerwowano 75 mln zł, podczas gdy w zeszłym roku było to 51,3 mln zł.
  Komisja po dyskusji postanowiła zaproponować rozszerzenie projektu uchwały o zadania: wspieranie organizacji polskich i polonijnych, zwłaszcza działających na Wschodzie, oraz wspieranie duszpasterstw polonijnych na terenach wschodnich.
• Posiedzenie Komisji w dniu 6 lutego 2007 roku
  Na swym posiedzeniu Komisja rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą.
• Posiedzenie Komisji w dniu 20 lutego 2007 roku
  Podczas tego posiedzenia senatorowie zapoznali się z informacją przedstawicieli zespołu redakcyjnego dwumiesięcznika "Forum Polonijne" na temat redagowania i funkcjonowania pisma.
  Po zapoznaniu się z obszerną informacją Lubelskiego Klubu Polonijnego na temat dwumiesięcznika "Forum Polonijne" senatorowie postanowili zarekomendować Prezydium Senatu przydzielenie dotacji na rok 2007.
  W drugim punkcie porządku dziennego Komisja Spraw Emigracji i Łącznoœci z Polakami za Granicą rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o charakterze inwestycyjnym i programowym o dotacje z  budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą.
• Posiedzenie Komisji w dniu 7 marca 2007 roku
  Na swym posiedzeniu Komisja rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą.
• Posiedzenie Komisji w dniu 11 kwietnia 2007 roku
  Senatorowie z Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą zapoznali się z informacją głównego doradcy prezesa Rady Ministrów w Gabinecie Politycznym PRM Michała Dworczyka na temat sytuacji mniejszości polskiej na Litwie.
  Doradca premiera poinformował, że na Litwie jest obecnie 120 szkół polskojęzycznych, w których uczy się ponad 18 tys. dzieci. Wiele z nich jest niedoinwestowanych i wymaga generalnego remontu. Jak zaznaczył, w miejscowościach, zamieszkanych głównie przez Polaków powstają nowoczesne szkoły litewskie. "W ostatnich latach powstało ponad 30 szkół litewskich i jedna polska, finansowana przez Senat RP" - stwierdził. M. Dworczyk zwrócił uwagę, że w szkołach polskich uczy się obecnie 57% polskich dzieci, reszta (37%) - w szkołach litewskich i rosyjskich (6%). W Wilnie do szkół polskojęzycznych chodzi mniej niż 50%. Jego zdaniem, jeżeli ta tendencja się utrzyma, za kilka lat zacznie gwałtownie spadać liczba osób deklarujących narodowość polską.
  Jak stwierdził doradca premiera, podręczniki w szkołach polskojęzycznych - tłumaczone z języka litewskiego na polski - były znacznie droższe niż litewskie. Ich nakład był niewielki. Według litewskiego spisu powszechnego z 2001 roku polska mniejszość na Litwie liczy 235 tys. osób.
  W drugim punkcie porządku dziennego posiedzenia Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą.
  Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą przychyliła się do opinii Zespołu Finansów Polonijnych dotyczącej odrzucenia wniosków niespełniających wymogów formalnoprawnych oraz postanowiła zaproponować Prezydium Senatu - na wniosek senator Anny Kurskiej - ponowne odłożenie rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia Pomocy Dzieciom i Młodzieży "Promyk" do czasu powrotu senator A. Kurskiej z podróży na Ukrainę.
• Posiedzenie Komisji w dniu 26 kwietnia 2007 roku
  Na swym posiedzeniu Komisja rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granic. Były to wnioski o zlecenie zadań o charakterze inwestycyjnym i przyznanie dotacji na ich wykonanie (zadania nowo rozpoczynane) oraz Wnioski o zlecenie zadań państwowych o charakterze programowym i przyznanie dotacji na ich wykonanie.
• Posiedzenie Komisji w dniu 8 maja 2007 roku
  Na swym posiedzeniu Komisja rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą. Były to wnioski o zlecenie zadań państwowych o charakterze programowym i przyznanie dotacji na ich wykonanie.
• Posiedzenie Komisji w dniu 10 maja 2007 roku
  Na swym posiedzeniu Komisja rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą. Były to wnioski o zlecenie zadań państwowych o charakterze programowym i przyznanie dotacji na ich wykonanie
• Posiedzenie Komisji w dniu 29 maja 2007 roku
  Na swym posiedzeniu Komisja zapoznała się z informacją na temat Fundacji Pomocy Wzajemnej "Barka". Senatorowie zadali szereg pytań dotyczących zarówno wniosku fundacji dotyczącego "Tworzenia Sieci Centrów Integracji Migrantów Zarobkowych", jak również funkcjonowania samej fundacji. Odpowiedzi udzielali przewodniczący zarządu fundacji Tomasz Sadowski i sekretarz zarządu Ewa Sadowska.
  Po wysłuchaniu informacji i zapoznaniu się z odpowiedziami zaproszonych gości komisja ponownie przegłosowała wniosek o zlecenie zadania o charakterze programowym: "Tworzenie Sieci Centrów Integracji Migrantów Zarobkowych", opiniując go negatywnie.
  W drugim punkcie porządku dziennego senatorowie zapoznali się z informacją Międzyresortowego Zespołu ds. Polonii i Polaków za Granicą na temat projektu raportu "Polityka Państwa Polskiego wobec Polonii i Polaków za Granicą".
  Informację przedstawił doradca premiera ds. Polonii i Polaków za granicą Michał Dworczyk, który omówił główne założenia przygotowanego przez zespół dokumentu. Jak stwierdził, jego celem jest podsumowanie dotychczasowych działań władz polskich wobec rodaków poza granicami, a także stworzenie podstaw do opracowania nowego rządowego programu polityki wobec Polonii. Ostateczna wersja raportu, jak zapowiedział, ma być gotowa do połowy czerwca br.
  Wśród głównych problemów i błędów dotychczasowej polityki M. Dworczyk wymienił m.in. trudności z podziałem kompetencji między poszczególnymi ministerstwami i ich niedostateczną współpracę z Senatem, który sprawuje opiekę nad Polonią.
  M. Dworczyk zwrócił również uwagę na niedostępność mediów polonijnych. "W Rydze, gdzie jest spora grupa Polaków, kanał TV Polonia jest dostępny tylko w najdroższym pakiecie telewizji kablowej, natomiast w Bułgarii, gdzie praktycznie nie ma polskiej mniejszości, TV Polonia bez problemu jest osiągalna w kilkunastu sieciach" - powiedział.
  Podczas posiedzenia M. Dworczyk poinformował, że projekt ustawy o Karcie Polaka w najbliższych tygodniach zostanie skierowany do parlamentu. Jak dodał, prace rządowe nad tym projektem są na etapie końcowym.
  Ponadto Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą rozpatrzyła i zaopiniowała następujące wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą. Były to wnioski o zlecenie zadań państwowych o charakterze programowym i przyznanie dotacji na ich wykonanie.
• Posiedzenie Komisji w dniu 19 czerwca 2007 roku
  Podczas posiedzenia Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą omówiono problematykę dotyczącą sytuacji tzw. nowej Polonii, czyli migracji zarobkowej do Wielkiej Brytanii i Republiki Irlandii. W posiedzeniu udział wzięli ambasador RP w Republice Irlandii Tadeusz Szumowski, konsul generalny w Edynburgu Aleksander Dietkow, wicedyrektor Departamentu Konsularnego i Polonii w MSZ Joanna Kozińska-Frybes, rektor Polskiej Misji Katolickiej w Anglii i Walii ksiądz prałat Tadeusz Kukla oraz duszpasterz Polaków w Irlandii ksiądz Jarosław Maszkiewicz.
  W swoim wystąpieniu ambasador T. Szumowski zwrócił uwagę na pogarszającą się sytuację na rynku pracy w Irlandii, a także na obostrzenia przy potwierdzaniu niektórych kwalifikacji zawodowych, np. lekarzy czy pielęgniarek.
  W swoim wystąpieniu ks. J. Maszkiewicz wskazywał na potrzebę stworzenia w Dublinie noclegowni dla bezdomnych Polaków, funduszu pomocowego dla najuboższych i punktów pośrednictwa pracy dla tych, którzy chcą wrócić do kraju.
  W Irlandii według różnych źródeł jest od 200 do 300 tys. Polaków, w samym Dublinie od 80 do 100 tys. Ks. J. Maszkiewicz stwierdził, że brakuje zaplecza dla nowej imigracji zarobkowej; nie ma też organizacji polonijnych, które by takie struktury tworzyły. Wśród osób, które wyemigrowały do Irlandii, są zarówno osoby młode z wyższym wykształceniem, - jak mówią - chcące zarobić pieniądze na mieszkanie czy firmę, jak i osoby w wieku 40-50 lat lub więcej, przeważnie mężczyźni, decydujące się na wyjazd, aby wesprzeć swoje rodziny.
  Ks. J. Maszkiewicz zaznaczył, że mężczyźni pracują głównie w budownictwie, transporcie i na farmach, kobiety - w gastronomii, hotelarstwie i przy opiece nad dziećmi. Pracę w swoich zawodach znajdują głównie informatycy i architekci; w mniejszym stopniu - lekarze i pielęgniarki, gdyż to jest uzależnione od uznania kwalifikacji, co trwa dość długo.
  Ks. J. Maszkiewicz zwrócił uwagę, że niektórzy Polacy przyjeżdżają do Irlandii nieprzygotowani, bez znajomości języka, z niewielką sumą pieniędzy. Wielu z nich zwraca się - jak powiedział - do parafii, prosząc, by pomóc im znaleźć pracę bądź mieszkanie. Dlatego, jego zdaniem, wskazane byłoby tworzenie w Polsce punktów informacyjnych, które przygotowywałyby do wyjazdu.
  Zdaniem duchownego, wśród Polaków w Irlandii pojawia się problem bezdomności, zdarzają się wypadki, kiedy Polacy śpią na ulicy czy w parku. Potrzebne byłyby dla nich dom bądź noclegownia, przynajmniej do czasu, kiedy znajdą pracę. Przy kościele polskim w Dublinie funkcjonuje - jak poinformował ks. J. Maszkiewicz - 8 nieodpłatnych grup nauki języka angielskiego. To jednak ciągle zbyt mało.
  Wśród Polaków, którzy są już zmęczeni pobytem w Irlandii i chcą wrócić do Polski, często pojawia się obawa, czy w ojczyźnie znajdą pracę. Dobrym rozwiązaniem mogłoby być zatem - w ocenie ks. J. Maszkiewicza - stworzenie biur pośrednictwa pracy przy konsulatach, które przedstawiałyby oferty pracy z Polski.
  Polacy, jak powiedział, mają opinię "sumiennych pracowników i dobrych fachowców". Po poszerzeniu UE o Bułgarię i Rumunię sytuacja na rynku pracy w Irlandii się pogarsza, gdyż obywatele tych państw gotowi są do podjęcia pracy za niższą pensję.
  Rektor Polskiej Misji Katolickiej w Anglii i Walii ks. prałat T. Kukla poinformował, że w Wielkiej Brytanii jest od 400 do 600 tys. Polaków. Wskazał na potrzebę tworzenia szkół sobotnio-niedzielnych języka polskiego oraz centrów pomocy dla Polaków.
  Konsul A. Dietkow zwrócił uwagę, że sytuacja w Szkocji jest nieco inna, bardziej korzystna dla Polaków. Władze szkockie ze względu na ujemny przyrost naturalny zachęcają młodych Polaków do podejmowania pracy, stwarzając im preferencyjne warunki, np. przyznając mieszkania socjalne.
  Ponadto na swym posiedzeniu Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą oraz wnioski o zlecenie zadań państwowych o charakterze programowym i przyznanie dotacji na ich wykonanie.
• Posiedzenie Komisji w dniu 10 lipca 2007 roku
  Na tym posiedzeniu Komisja rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą. Były to wnioski Stowarzyszenia "Wspólnota Polska" o zlecenie zadań o charakterze inwestycyjnym i przyznanie dotacji na ich wykonanie oraz wnioski o zlecenie zadań państwowych o charakterze programowym i przyznanie dotacji na ich wykonanie.
• Posiedzenie Komisji w dniu 24 lipca 2007 roku
  Podczas swojego posiedzenia Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą przystąpiła do rozpatrywania projektu budżetu Kancelarii Senatu na rok 2008, w części dotyczącej opieki nad Polonią i Polakami za granicą.
  Informację na temat projektu przedstawiła szefowa Kancelarii Senatu minister Ewa Polkowska. Minister zaproponowała, aby członkowie komisji zapoznali się z treścią materiałów, przygotowanych przez Kancelarię Senatu, zawierających zestawienia planowanych wydatków w zakresie budżetu polonijnego na rok 2008 oraz innych danych dotyczących projektu budżetu Kancelarii Senatu oraz aby na kolejnym posiedzeniu przyjęli stanowisko w tej sprawie.
  W drugim punkcie porządku dziennego Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą oraz Wnioski o zlecenie zadań państwowych o charakterze programowym i przyznanie dotacji na ich wykonanie.
• Posiedzenie Komisji w dniu 12 września 2007 roku
  Na swym posiedzeniu senatorowie z Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą rozpatrywali ustawę o Karcie Polaka.
  Ustawę przedstawili i omówili Angelina Sarota - dyrektor Departamentu Prawnego w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz doradca premiera Michał Dworczyk. Uwagi do ustawy zgłosiło Biuro Legislacyjne Kancelarii Senatu.
  Rozpatrywana ustawa, uchwalona z przedłożenia rządowego, wprowadza ułatwienia i przywileje dla Polaków zamieszkałych na Wschodzie. Umożliwia m.in. wielokrotne przekraczanie granicy, dostęp do polskich szkół i uczelni oraz ułatwienia w uzyskiwaniu stypendiów. Wprowadza też zapis o refundacji kosztów wizy.
  Adresatami ustawy są Polacy zamieszkali na Wschodzie, gdyż nie mają możliwości posiadania podwójnego obywatelstwa - nie jest ono tam uznawane. Prace nad wprowadzeniem Karty Polaka trwały łącznie ponad 10 lat.
  Zgodnie z ustawą, Karta Polaka może być przyznana osobie, która m.in. wykaże co najmniej bierną znajomość języka polskiego oraz w obecności konsula złoży pisemną deklarację przynależności do narodu polskiego. Osoba ta ma też wskazać, że co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej lub posiadało polskie obywatelstwo, bądź wykazać swoją działalność na rzecz kultury polskiej lub polskiej mniejszości.
  Karta Polaka, wydawana przez konsula, byłaby ważna przez 10 lat od momentu jej przyznania i można by ją przedłużać na wniosek zainteresowanej osoby.
  Ustawa przewiduje także powołanie Rady ds. Polaków na Wschodzie, która rozpatrywałaby decyzje o odmowie przyznania bądź unieważnieniu Karty Polaka. Ustawa - jak przewiduje projekt - miałaby wejść w życie po roku od dnia ogłoszenia.
  W dyskusji senatorowie pozytywnie ocenili uchwalenie przez Sejm tej ustawy, oczekiwanej przez środowiska polonijne, przede wszystkim przez Polaków na Wschodzie. Z aprobatą przyjęto zwolnienie z opłaty za wydanie wizy pobytowej oraz z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, dopuszczenie do działalności gospodarczej na takich samych zasadach jak innych Polaków oraz do wszystkich form kształcenia i uczestnictwa w pracach badawczych i rozwojowych, uprawnienie do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej i z ulg w środkach transportu publicznego, a także prawo bezpłatnego wstępu do muzeów państwowych.
  Senatorowie wskazywali także na niedoskonałość niektórych zapisów, np. w preambule czy w art. 7 tej ustawy.
  Ostatecznie w głosowaniu Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą postanowiła zarekomendować Senatowi przyjęcie ustawy o Karcie Polaka bez poprawek. Na sprawozdawcę stanowiska komisji w tej sprawie wyznaczono senatora Ryszarda Ciecierskiego.
  Następnie Komisja Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą rozpatrzyła i zaopiniowała wnioski o dotacje z budżetu Kancelarii Senatu na wykonanie zadań państwowych na opiekę nad Polonią i Polakami za granicą. Były to wnioski o zlecenie zadań o charakterze programowym i przyznanie dotacji na ich wykonanie oraz wnioski o zlecenie zadań o charakterze programowym, które zostały odrzucone przez Zespół Finansów Polonijnych z powodu nadal istniejących uchybień formalno-prawnych, co poparła komisja.

UNIA STOWARZYSZEŃ I ORGANIZACJI
POLSKICH AMERYKI ŁACIŃSKIEJ



Przewodniczył XI Walnemu Zebraniu
Unii Stowarzyszeń i Organizacji
Polskich Ameryki Łacińskiej
(USOPAŁ)

Prezes Jan Kobylański

W siedzibie głównej USOPAŁ,
Punta del Este, Maldonado - Urugwaj
25-27 listopada 2005 r.

Wystąpienie Senatora Ryszarda Bendera na XI Walnym Zebraniu

Drogi Panie Prezesie,
Drogi Zarządzie USOPAŁ,
Wielebni Księża,
Panie i Panowie.

Jeszcze kilkanaście dni temu w ogóle nie wyobrażałem sobie, nie śniłem nawet, że będę mógł uczestniczyć w tak wielkim zgromadzeniu Polaków za oceanem, Polaków w Ameryce Południowej, na tym najodleglejszym i największym kontynencie amerykańskim, na którym wielu Polaków przebywa, żyje, myśli o Polsce, tęskni za Polską.

Pokonując trudności znaczne, nie będę o nich mówił, zjawiłem się - dziękuję Panu Prezesowi, dziękuje władzom USOPAŁ za zaproszenie, z którego oczywiście ochoczo skorzystałem - chociażby z tej przyczyny, też z racji osobistych doceniania walki Polaków, ich tęsknoty za Ojczyzną, ale też z tej przyczyny, że niedawno, kilkanaście, już nie będę liczył, czy dwadzieścia kilka dni temu, zostałem powołany przez Senat Rzeczpospolitej na przewodniczącego Komisji d/s kontaktów z Emigracją, z Polakami za granicą. - Największej Komisji w Senacie. Jest nas 27 osób. To też świadczy, że idzie nowe, o czym wspominał pan kapitan. Idzie powoli, idzie nie tak, jak byśmy chcieli, ale już, już drepcze, już drepcze to nowe i, mimo trudności, bo mało brakowało, a bym się nie zjawił tutaj, nie wnikam, nie ujawniam - proszę wybaczyć - tych trudności, ale cieszę się, że udało się je pokonać. Dobrze, że ci, którzy te trudności jakieś przejawiali co do możliwości spotkania się przewodniczącego tutaj w Montewideo, w Punta del Este , także pojmą to i uznają, że dobrze się stało, że jako przewodniczący Komisji jestem wśród Państwa. Myślę razem z wami o tym ażeby organizacja wasza, organizacje polonijne w poszczególnych krajach, rosły w siłę, rozwijały się.

Wspominam o komisji i dlatego, że jest to bardzo istotna komisja. Najważniejsza. Są komisje 6-osobowe. Ta składa się z 27 osób. Oczywiście najwięcej jest przedstawicieli największego ugrupowania, zwycięskiego ugrupowania w tych wyborach, mianowicie PiS - Prawo i Sprawiedliwość, 14 osób. PO, drugie co do wielkości ugrupowanie w komisji, tej której przewodniczę, posiada 10 przedstawicieli. LPR posiada 2, 1 Samoobrona, 1 niezależny. Jest to komisja pluralistyczna, ale jednocześnie złożona głównie z przedstawicieli największych ugrupowań . I widać z tego, że nie będę miał łatwej sytuacji, jako że jestem związany z LPR i jest nas zaledwie 2 w tej komisji, ale to też świadczy, że idzie nowe, że ten nowy kierunek polityczny, który przedstawiają wspominani tutaj panowie Kaczyńscy - elekt, Lech Kaczyński, oraz przywódca tego największego ugrupowania, pan Jarosław Kaczyński, premier pan Kazimierz Marcinkiewicz, że oni rozumieją, że nie wszytko musi być w jednej koleinie, że pozwolono na to - pozwolono, bo gdyby był sprzeciw, nie został bym przewodniczącym tej komisji - żeby był pluralizm u nas, tak jak u was w różnych organizacjach . Różne organizacje w detalach wewnętrznych nieraz odmiennie widząc sprawy, są w jednej, są tutaj w jednej organizacji. Tej organizacji, której przewodniczy pan prezes Kobylański.

I to też świadczy, że coś drgnęło u nas w kraju, że coś drgnęło, bo do niedawna ta komisja była w ręku lewoskrętnych. Była w ręku tych, którzy Senatem władali. W 65, a nawet więcej, w 3/4 składu to było SLD, to byli, jak to się mówi, postkomuniści. To byli PZPR-owcy. To byli ludzie tak podporządkowani tej ideologii, wrogiej dla każdego Polaka, marksizmowi-leninizmowi, że do niedawna mówili o sobie „my-towarzysze". Oni stanowili w Senacie większość. Oni Senatem władali. Teraz, drodzy Państwo, tu w kameralnych rozmowach mówiłem, w Senacie nastąpiło zjawisko, które było nie do przewidzenia, jakiego nie było nawet w czasach II Rzeczpospolitej, przed wojną, jak to mówią. Mianowicie, znikła lewica, skrajna lewica znikła z Senatu. Nie ma jej. Z trudem, ale trzeba było przecież te miejsca zająć.

Na tej skrajnej lewicy usiedli przedstawiciele Samoobrony, 3 senatorów, 2 z PSL-u, LPR siedzi najbardziej na prawo, chociaż niektórzy też chcieli tam usiąść. Dzisiejszy minister obrony pan Radosław Sikorski mówił: chciałem usiąść bardziej na prawo ale tam już siedzi Bender i jeszcze jeden z LPR. W związku z tym, on siedzi jako trzeci od prawej strony. Następne zjawisko: właściwie niewiele nas różni. W wielu rzeczach wiele nas łączy. Zarówno nas, siedzących na skraju tej prawicy, jak i tych, którzy siedzą na skraju lewicy - z konieczności, bo miejsca trzeba było objąć. I w tej sytuacji, przewodnicząc w Senacie siedmioosobowemu klubowi LPR, doprowadziłem do tego, żeśmy stworzyli porozumienie ludowo narodowe, do którego wchodzą właśnie LPR, PSL i Samoobrona. Te trzy grupy w Senacie tworzą porozumienie ludowo-narodowe i ja je reprezentuję w Konwencie seniorów. Jedna osoba z LPR jest zastępcą i jedna osoba z PSL jest moim zastępcą.

Tak, że drodzy Państwo, są zjawiska trudne do przewidzenia ale mają miejsce. W związku z tym, miejmy nadzieję, że również inne sprawy zostaną uporządkowane. Ta komisja - zanim jeszcze do innych spraw dojdę i zakończę możliwie zwięźle - chcę powiedzieć, że ta komisja jest bardzo istotna dla naszych wzajemnych kontaktów. Ona głównie współdziała z Państwem przez te Fundacje, głównie przez Wspólnotę Polską. Finanse tej komisji dość znaczne i to, co dla Wspólnoty, i że komisja decyduje to za dużo bym powiedział. - Komisja opiniuje, i to jest też cały mechanizm ten diaboliczny stworzony dawnej przez SLD, tak bym go nawet nazwał, bo co prawda bez opinii komisji nic nie pójdzie, ale jest stworzone specjalne biuro polonijne, gdzie ludzie dawnego systemu robią, decydują, specjalne kolegium polonijne, które przygotowuje projekt wspierania i pomocy, w którym to kolegium uczestniczą osoby spoza Senatu, nawet z ministerstw i różnych urzędów centralnych, ale mimo wszystko decyduje później o wszystkim Prezydium Senatu.

Prezydium Senatu, które dzisiaj się składa z 4 osób a mianowicie: marszałka i trzech wicemarszałków. Marszałkiem jest pan Bogdan Borusewicz, wicemarszałkami są pan prof. Ryszard Legutko, pan Maciej Płażyński i pan Krzysztof Putra. Praktycznie, jak Państwo widzicie, z PiS-u, tego największego zwycięskiego ugrupowania, jest tylko wicemarszałek, bo nominalnie marszałek jest spoza PiS-u, chociaż przez jego wsparty - pan Legutko nie jest członkiem stronnictwa ale - prawda - przeszedł z listy. Jedynym przedstawicielem z szeregów PiS-u jest pan Krzysztof Putra. To jest prezydium, które decyduje. To prawda, że bez opinii komisji nie może, ale w komisji zwycięskie ugrupowanie ma aż 14 osób. Będę się starał czynić tak, żeby wytłumaczyć to wszystko, żeby ta łączność nasza wspólna, także wspomaganie tej Polonii - chociaż musimy myśleć o wschodzie również - żeby było w miarę efektywne, widząc wspaniały ten kongres , wspaniały zjazd, wspaniałą Państwa pracę.

Rozmawiałem z prezesami organizacji krajowych, widząc jak wspiera Was stolica apostolska, bo jej przedstawiciel Nuncjusz Ks. Abp. Bolonek jest tutaj razem i uczestniczy, współdziała z panem prezesem, to jest naprawdę syzyfowa praca, którą podejmujecie i będę to publicznie i głośno w komisji mówił i, jeśli będzie trzeba, i na Forum Senatu i do mediów, że nie wolno plecami odwracać się do Polonii na tym największym kontynencie amerykańskim, jakim jest Ameryka Łacińska, którą USOPAŁ tutaj głównie reprezentuje. Będę o to napewno usilnie zabiegał.

Drodzy Państwo, to co chociażby powiedziałem o tym zupełnym przetasowaniu sytuacji w Senacie, to wszystko daje nam nadzieję. Oczywiście, nadzieja nie zawsze się spełni, ale trzeba mieć nadzieję dlatego, że to jest ostatnie, co się traci. Musimy mieć nadzieję, iść do przodu, swoje programy przedstawiać, swoje żądania wysuwać i dążyć, zabiegać, żeby maksymalnie były spełnione. Wy macie prawa. Jesteście Polakami. Jesteście Polakami w wielu wypadkach jeszcze bardziej gorętszymi niż my, bo z dala tęsknicie i płaczecie nie raz nad Polską, nad wichrami, które ją targają. Wielu z Was to ci, którzy walczyli o tę Polskę, żeby była Polską prawdziwą a nie komunistyczną i przez to, że przez lata była komunistyczną, nie mogliście do niej wrócić. I tutaj, w tej chwili, rzeczywiście wielu w Polsce dało kredyt, duży kredyt, nowym władzom, ale cóż zrobić: są sytuacje, że ten kredyt trzeba brać. Wzięliśmy ten kredyt, ale będziemy pilnie obserwować żeby on rzeczywiście wszystkim Polakom, i tym Polakom za granicą, był spłacony. Tutaj chcę powiedzieć, że w tych sprawach powinniśmy być razem, wspólnie, i widząc pewne niedoskonałości i trudności, wspólnie je pokonywać.

Prymas Stefan Wyszyński mówił, że Polacy są jedni nie tylko w kraju. Polacy są i za oceanem, dlatego że serce polskie zawsze bije po polsku. Czy w kraju, czy za oceanem. Skończyłem. Dziękuję Państwu.

Jan Kobylański - prezes Unii Stowarzyszeń i Organizacji Polskich Ameryki Łacińskiej
i senator Ryszard Bender, prezes KIK w Lublinie,
Punta del Este - Urugwaj, 25-27 listopada 2005 r.

Montevideo, 20.09.06

ZAPROSZENIE

Prof. zw dr hab. Ryszard Bender
Senator Rzeczypospolitej Polskiej

Wielce Szanowny Panie Senatorze,

jako Prezes USOPAŁ mam wielki zaszczyt zaprosić w imieniu własnym i Zarządu USOPAŁ do wzięcia udziału w XII Walnym Zebraniu, które odbędzie się w siedzibie głównej OSOPAŁ w Maldonado (Ruta 104 - Punta del Esta - Urugwaj) i Montevideo w dniach: 17-19.XI.2006 b.r.

Obecność Szanownego Pana Senatora na tym zjeździe będzie dla nas wielkim honorem.

Bylibyśmy wdzięczni za szybkie potwierdzenie przyjazdu.

Łącząc wyrazy należnego szacunku

Juan Kobylański
Prezes USOPAŁ

Warszawa, dnia 8 listopada 2006 r.